Czym jest akwarela i dlaczego warto ją wybrać?
Dlaczego farby akwarelowe są świetny wyborem jeśli dopiero zaczynasz malować? Powodów, aby je wybrać jest mnóstwo, pozwól, że przytoczę 3 moje najważniejsze:
- łatwo rozłożyć i schować mini pracownię malarską - akwarele nie wymagają sztalugi, jeśli masz zestaw farb w kostkach lub półkostkach zmieścisz je wygodnie do kasetki, a malować można już na bardzo małych formatach, jak 15 x 15 cm
- nie śmierdzą! to poważny argument jeśli nie malujesz w osobnej pracowni lub masz w domu alergika. Inne techniki malarskie jak akryl czy olej bazują na rozpuszczalnikach, które mogą wpływać na zdrowie
- szybko się nimi maluje - jeśli zaczynasz od prostych ćwiczeń to efekty zobaczysz po krótkim czasie
Przekonałam Cię? Zapoznaj się z resztą wpisu, a dowiesz się gdzie i jak najlepiej zacząć przygodę z tą wspaniałą techniką!
Zacznijmy od podstaw, czym jest akwarela?
Z czym kojarzysz technikę akwarelową? Z pełnymi szczegółów botanicznymi ilustracjami ze starych atlasów? A może z lekkimi rozlewającymi się pejzażami? Akwarela to technika malarska wykorzystująca farby wodne, w których pigment łączony jest najczęściej za pomocą gumy arabskiej. Można je spotkać w tubkach lub kostkach, rzadko są także w formie gotowych roztworów w buteleczkach. Aby rozpocząć malowanie akwarelami, wystarczy dodać do farby odpowiednią ilość wody i przenieść pigment na papier za pomocą pędzla. Najczęściej akwarelą maluje się na specjalnym papierze akwarelowym, który dzięki swojej chłonności pozwala kontrolować intensywność kolorów oraz tworzyć płynne przejścia tonalne. Tak jak wspomniałam na początku akapitu akwarela to technika niezwykle wszechstronna – pozwala zarówno na precyzyjne ilustracje, jak i swobodne, ekspresyjne formy. To od Ciebie zależy, jaki efekt chcesz osiągnąć i w jakim kierunku rozwiniesz swój styl.
Jak zacząć?
Jeśli zastanawiasz się, jak zacząć malować akwarelami, masz kilka sprawdzonych ścieżek.
Świetnym wyborem są stacjonarne warsztaty dla początkujących. Dlaczego warto zacząć od warsztatów akwareli? Pozwalają one w bezpiecznej, wspierającej atmosferze poznać właściwości farb, przełamać pierwsze bariery i swobodnie eksperymentować. Dużą zaletą warsztatów jest również dostęp do profesjonalnych materiałów, organizator zapewnia farby, papier i pędzle oraz pokazuje w jaki sposób nakładać wodę, rozrabiać farby i proponuje temat pierwszych prac.
Co jeśli w twoim mieście nie są organizowane warsztaty stacjonarne?
Dobrym rozwiązaniem jest kurs akwareli online. W profesjonalnych kursach krok po kroku poznasz:
- jakie materiały wybrać,
- jak pracować z wodą,
- jakie są podstawowe techniki akwarelowe.
Warto wybrać kurs z możliwością konsultacji z prowadzącym, dzięki czemu szybciej wyeliminujesz błędy i przyspieszysz naukę.
Możesz także rozpocząć samodzielnie, kompletując zestaw startowy i korzystając z darmowych tutoriali udostępnych w internecie przez profesjonalnych artystów zajmujących się tą techniką.
Jakie materiały są potrzebne na start?
Podstawowy zestaw do akwareli nie musi być drogi ani rozbudowany. Na początek wystarczy kilka dobrze dobranych elementów:
Farby akwarelowe – jakie wybrać?
Wybór farb akwarelowych ma duże znaczenie dla komfortu nauki. Najlepiej zacząć od podstawowej palety kolorów. Dobrym rozwiązaniem jest wybór kolorów w ciepłych i zimnych odcieniach, co pozwoli na naukę mieszania barw.
👉 Przykładowe kolory dostępne u większości producentów to:
- żółcień cytrynowa
- ugier
- czerwień kadmowa
- czerwień alizarynowa
- błękit pruski
- błękit kobaltowy
- ultramaryna
Papier do akwareli to klucz do sukcesu
Papier do akwareli to jeden z najważniejszych elementów, często ważniejszy niż same farby.
Dlaczego gramatura papieru ma znaczenie?
Papier o gramaturze poniżej 250 g łatwo się faluje i może ulec uszkodzeniu pod wpływem wody. Dla początkujących najlepszym wyborem będzie papier o gramaturze 300–400 g.
Czy warto od razu inwestować w papier bawełniany?
Osobiście uważam, że nie. Na początek wystarczy dobrej jakości papier celulozowy, który jest tańszy i bardziej wybaczający błędy.
👉 Warto zwrócić uwagę także na fakturę papieru. Papier dedykowany technice akwarelowej występuje w 3 odmianach:
- Hot pressed (gładki) – do detali i ilustracji, wybierz go jeśli chcesz skupiać się na szczegółach lub połączyć akwarelę z tuszem lub cienkopisem
- Cold pressed (średnia faktura) – najbardziej uniwersalny, wybierz go jeśli jeszcze nie wiesz czy wolisz ekspresyjne formy czy szczegółowe ilustracje
- Rough (szorstki) – do luźnych, ekspresyjnych prac, raczej dla profesjonalistów
Pędzle – syntetyczne czy naturalne?
Wybór pędzli do akwareli nie musi być skomplikowany. Na start ważniejszy jest kształt niż materiał, dlatego dobre pędzle syntetyczne będą odpowiednim wyborem.
Podstawowy zestaw powinien zawierać:
- cienki pędzel okrągły do detali
- większy pędzel płaski do wypełniania powierzchni
- pędzel typu mop do pracy z wodą
Unikaj twardych pędzli (np. szczeciniaków) – są przeznaczone do innych technik malarskich, w akwareli mogą uszkodzić papier i utrudniają pracę z akwarelą.
👉 Pędzle do akwareli powinny być miękkie, puszyste i dobrze trzymać wodę, co pozwala na płynne prowadzenie koloru.
Dodatkowo do malowania będzie nam potrzebne naczynie z wodą (pro tip! najlepiej mieć dwa, jedno na wodę czystą, drugie na płukanie pędzla przy zmianie koloru), czysta paleta malarska i podkładka pod papier
Podstawowe techniki akwarelowe
Znajomość podstawowych technik akwareli pozwala świadomie kontrolować efekt końcowy pracy.
Na początek warto poznać trzy najważniejsze:
Mokre na mokre (wet on wet)
Technika mokre na mokre polega na nakładaniu farby na wcześniej zwilżony papier. Uzyskamy dzięki temu miękkie połączenia i rozmyte krawędzie. Mamy tu ograniczony schnięciem papieru czas na wykonanie malunku, efekty będą więc lekkie, świeże i pełne ekspresji. W tej technice nie uzyskamy dużej szczegółowości, łatwo też o nieplanowane efekty takie jak niekontrolowane łączenie się pigmentów czy kalafiory.
Mokre na suche (wet on dry)
Technika mokre na suche daje większą kontrolę nad malowaniem. Farba nakładana jest na suchy papier lub suchą warstwę. Pozwala budować detale i głębię, dlatego jest szczególnie polecana początkującym.
Glazing (laserunek)
Glazing to technika polegająca na nakładaniu kolejnych, półtransparentnych warstw koloru. Każda warstwa musi wyschnąć przed nałożeniem kolejnej, co pozwala budować głębię i intensywność barw. W tej technice nie używajmy zbyt wiele wody, aby nie aktywować pigmentu we wcześniejszych warstwach. Efektem nałożenia kilku - kilkunastu warstw farby będzie pełna głębi i trójwymiarowości praca.
5 najczęstszych błędów początkujących
Zakończymy najczęstszymi błędami, ale od razu zaznaczę - każdy kiedyś zaczynał i każdy je robił. Nie zniechęcaj się jeśli twoje pierwsze prace będą dalekie od akwareli, którymi się inspirujesz. Staraj się przeanalizować pracę czy ćwiczeniowy szkic, dostrzec najbardziej wartościowe efekty / fragmenty i z tymi wnioskami malować dalej :) Niektóre z błędów mogą być także punktem wyjścia do eksperymentów z innymi technikami.
👉 #1 Zbyt intensywnie, za ciemno
W akwareli biel pochodzi z papieru, dlatego warto stopniowo budować kolor. Ups! Czy dopiero teraz dotarło do Ciebie, że nie ma białej akwareli? W tej technice biały jest papier, musisz więc stopniowo nasycać swój obrazek kolorem, tak aby nie przesadzić. Jeśli jednak udało ci się namalować coś wartościowego to możesz trochę oszukać i przerobić swoją akwarelę na gwasz. Użyj białej farby, aby rozjaśnić fragmenty w których zrobiło się zbyt intensywnie.
👉 #2 Coś tu się zadziało jakby błotko
Zbyt częste poprawki i mieszanie wielu pigmentów prowadzą do utraty świeżości kolorów. Po kilku poprawkach wydaje Ci się, że na papierze pojawiło się szare błoto? Być może taki obrazek da się jeszcze uratować. Jeśli papier jest wciąż wilgotny możesz spróbować zdjąć pigment czystą chusteczką, jednak to miejsce będzie już miało ślad poprawki. Na przyszłość sprawdź nasycenie na palecie i staraj się nie mieszać kolorów na papierze.
👉 #3 Zbyt cienki papier
Jeśli użyjesz dużej ilości wody i cienkiego papieru to z pewnością zacznie on falować. Można temu zaradzić - przed pracą zabezpiecz brzegi papieru za pomocą taśmy maskującej, ograniczy ona odkształcenie. Drugą rzeczą, która może się wydarzyć z cienkim papierem to powstanie dziury w miejscu poprawek - tutaj niestety nie ma ratunku, trzeba wziąć nowy arkusz i zacząć jeszcze raz!
👉#4 Lubimy kalafiory, ale na obiad!
Określeniem kalafior nazywamy plamy, których nie chcieliśmy a przypadkiem "się zrobiły", na przykład gdy na nałożony wcześniej kolor kapnęła nam woda lub gdy postanowiliśmy poprawić miejsce które chwilę wcześniej już pomalowaliśmy i pigment znów się aktywował... Kalafiory mają jednak swój urok i jeśli Tobie też się podobają naucz się je robić świadomie :) Być może także zainspirują cię do sięgnięcia po farby granulujące, w których efekt granulacji przypomina trochę kalafiory.
👉 #5 Od szczegółu do ogółu?
Jak to było? Zacznij od największych elementów i najjaśniejszych partii obrazu, stopniowo zmniejszając rozmiar pędzla i zwiększając nasycenie. Twoja praca będzie wtedy swobodna, i nie przesadnie dopracowana.
Podsumowanie
Jak widzisz, aby zacząć malować akwarelą potrzebujesz tylko kilka akcesoriów malarskich i krótkiego instruktażu. Potem możesz już swobodnie poszukiwać swojej twórczej ścieżki w tej wspaniałej technice.
